Zeytin-zeytinyağı sadece Akdeniz mutfağının değil, aynı zamanda kültürel bir miras ve yaşam felsefesinin sembolü. Öyle ki, bu ikili sinemaya da ilham vermiş. Beyaz perdenin büyülü dünyasına da sızmış. Nasıl mı?
Aslında zeytin ve zeytinyağının sinemanın büyülü dünyasında da kendine has bir yer edinmesi hiç de şaşırtıcı değil. Tarihin, kültürün, emeğin, lezzetin bu eşsiz sembolleri beyaz perdede bazen bir aşk hikayesinin arka planı bazen bir aile dramının merkezindeki miras bazen de sadece Akdeniz’in o sıcak ve huzurlu atmosferini yansıtan bir detay olarak karşımıza çıkıyor.
Hatırlayın, belki bir İtalyan filminin güneşte yıkanan Toskana tepelerinde zeytin ağaçlarının arasında el ele yürüyen iki aşığı izlediniz. Ya da bir Yunan yapımında yaşlı bir bilgenin zeytin ezerek hayat dersleri verdiği sahnelere tanık oldunuz. Hatta belki de daha sert, daha gerçekçi bir hikâyede zeytinliklerin geçim kaynağı olduğu bir köyün küresel güçlere karşı mücadelesine şahit oldunuz.
Zeytin ve zeytinyağı işte tüm bu öykülerin dokusuna işlenmiş, karakterlerin motivasyonlarını şekillendirmiş, olay örgüsüne yön vermiş unsurlar olarak perdede yerini alıyor. Onlar sadece bir ürün değil, aynı zamanda bir yaşam biçimi, bir tarih, bir kültür. Sinema da bu derinliği yakalayıp bize aktarmaktan çekinmiyor. Zeytin ağacının zamana meydan okuyan duruşu, bilgeliği ve dayanıklılığı; zeytinyağının ise saflığı, bereketi ve iyileştirici gücü filmlerin görsel ve anlatısal zenginliğine eşsiz katkılar sunuyor.
The Olive Tree-El Olivo (Zeytin Ağacı): Icíar Bollaín’in yönettiği, senaryosunu Paul Laverty’nin yazdığı, başrollerini Anna Castillo, Javier Gutiérrez ve Pep Ambròs’un yapyaştığıı 2016 yapımı bu İspanyol filmi, büyükbabasının ailesine ait bin yıllık zeytin ağacının satılmasına karşı çıkan genç bir kadının (Alma) hikayesini anlatıyor. Alma’nın ağacı geri almak için verdiği mücadele, aile bağları, doğaya saygı ve modern hayatın getirdiği değişimler bu filmde hayat buluyor.
Through the Olive Trees-Zire Darakhatan Zeyton (Zeytin Ağacının Altında): İranlı yönetmen Abbas Kiyarüstemi’nin 1994 tarihli filmi, 1990’da yaşanan deprem sonrası ülkenin yeniden yapılanma sürecinde yaşanan olayları ve insanların hayata tutunma çabalarını anlatıyor. Aynı yıl Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye’ye aday gösterilen filmde zeytin ağaçları önemli bir arka plan ve metafor görevi görüyor.
Zaytoun (Zeytin): Yönetmen Eran Riklis imzasını taşıyan 2012 yapımı 1 saat 47 dakikalık film, İsrail-Lübnan Savaşı sırasında bir Filistinli mülteci çocuk ile İsrailli bir savaş pilotunun beklenmedik dostluğunu ve çocuğun babasının anısına Filistin’deki köyüne bir zeytin fidanı dikme çabasını anlatıyor. Fahid ve Yoni’nin öyküsünün işlendiği filmde zeytin, barış ve aidiyet sembolü olarak öne çıkıyor.
A Touch of Spice (Baharatlı Hayat): Yönetmen Tassos Boulmetis’in Yunanistan ve Türkiye arasındaki kültürel bağları anlatan 2003 yılına ait filminde, bir ailenin mutfak geleneği ve zeytinyağının yemeklerdeki önemi vurgulanıyor. Yapımcılığını Abdullah Oğuz’un üstlendiği Baharatlı Hayat’ta başlıca rolleri Georges Corraface, Ieroklis Michaelidis, Renia Louizidou’nın yanı sıra Başak Köklükaya ve Tamer Karadağlı paylaşıyor. Çocukluğunda ailesiyle İstanbul’dan Yunanistan’a göç etmek zorunda kalan ve mükemmel bir aşçı adayı olarak yetiştirilen Fanis, bu yeteneğini uzun yıllar boyunca etrafındakilerin yaşamlarını tatlandırmak için kullanır. 35 yıl aradan sonra dedesi ve ilk aşkını tekrar görmek için Atina’dan yola çıkıp doğduğu şehir İstanbul’a döndüğünde, bunca sene boyunca kendi yaşamının tuzunu biberini ihmal ettiğinin farkına varır.
Mediterraneo (Akdeniz): İkinci Dünya Savaşı’nda bir grup İtalyan askerin bir Yunan adasında mahsur kalmasını ve oranın kültürüyle, zeytin bahçeleriyle iç içe geçmelerini anlatan Oscar ödüllü (en iyi yabancı film) bir yapım. Gabriele Salvatores’in yönetmenliğini yaptığı 1991 tarihli filmde zeytinyağı ve zeytin ağaçları yaşamının ayrılmaz bir parçası oluşuna vurgu yapılıyor. Claudio Bigagli, Giuseppe Cederna ve Claudio Bisio’nun başlıca rollerini paylaştığı 96 dakikalık film, sadece Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da elde ettiği 4.5 milyon dolarlık gişe hasılatıyla da dikkat çekmişti.
Love Under the Olive Tree (Zeytin Ağacının Altında Aşk): Peter DeLuise tarafından yönetilen, oyuncu kadrosunda Tori Anderson, Benjamin Hollingsworth, Shawn Roberts, Hrothgar Mathews, Andrew Dunbar, Laura Drummond’un yer aldığı 2020 Kanada yapımı bu romantik komedide yıllardır zeytinyağı işinde rekabet eden iki ailenin torunlarının bir zeytinyağı yarışması etrafında gelişen aşk hikayesi anlatılıyor.